Mariënweerd

Title

Mariënweerd

Also Known As

Beesd, Insula, Insula B.MV., B. Maria in Insula, Mariana Insula, Sente Marienwerde, Mariënwaerdt

Dates

Founded 1129; dissolved 1560s

Dedication

Mary

Affiliation

Laon

Medieval Diocese

Utrecht

Circary

Frisia

History

Mariënweerd was founded as a double house in 1129 by Hermann, count of Kuik, and Gautier, abbot of Saint-Martin de Laon. Due to its position in a border region, the abbey was frequently affected by warfare during the Middle Ages. Following one such bout of destruction in 1566/67, the monastery was abandoned.

The remains of the abbey of Mariënweerd today lie beneath a stately home built in the 18th century.

Heads of Community

Abbots

Robert, 1128-1170
Hescelus, 1170-1172
Alexander, 1172-1189
Augustinus, ?-1193
Arnoldus I, 1193-1219
Godefridus, 1224-1234
Meyso, ca. 1237-1239
Joannes I, 1239-1249
Rodulphus, 1249-1267
Balduinus I, ?-1272
Galterus, 1272-1278
Joannes II, ca. 1278-1280
Bernardus, 1280-1282
Vacant, 1282-1286
Jacobus I, 1286-1293
Simon, 1293-1306
Henricus de Novimagio, 1306-1319, 1323-1333
Balduinus II, 1319-1323
Gisbertus de Wadenoy, 1336-1349
Joannes III Bolle, 1349-?
Joannes IV de Beesd, 1353-1366
Wilhelmus I Snavel, 1366-1384
Wilhelmus II Sluyter, 1384-1410
Theodoricus van Welderen, 1410-1417
Henricus de Zwart, 1417-1436
Arnoldus II de Zande, 1436-1441
Theodoricus II Spuelre (or de Goch), 1441-1456
Joannes V van Braedbeek, 1456-1467
Antonius van den Plancken, 1467-1488
Theodoricus III Pels, 1488-1500
Jacobus II Daelde, 1500-1513
Hermannus van Rossum, 1513-1529
Henrivus de Voorst, 1530
Joannes VI Starck de Monte, 1530-1539
Joannes VII Hoen van Kartyls, 1539-1544
Jacobus III van Esden, 1544
Joannes VIII Korvan van Goch, 1544-1545
Petrus van Zuyren, 1545-1561
Joannes IX van den Hove, 1561-1576

Status

Abbey

Archival Sources

Arnhem, Gelders Archief

0283 (13th-16th c.; Finding Aid)

1170 (13th-18th c.; Finding Aid)

Brussels, KBR

MS 4128. (14th/15th c.; cartulary)

Bibliography

B., J. “Kerkelijke Zaken: De Abdij Mariënweerd.” Het Centrum, June 6, 1922. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010000751:mpeg21:a0055.

Bavel, Bas J. P. van. “Beknopte geschiedenis van de abdij Mariënweerd (1129-1592).” Analecta Praemonstratensia 64 (1988): 258–72.

———. Goederenverwerving en goederenbeheer van de abdij Mariënweerd (1129-1592). Hilversum: Uitgeverij Verloren, 1993.

———. “Résultats principaux de l’étude au sujet de l’acquisition et l’administration des biens de l’abbaye de Mariënweerd (1129-1592).” Analecta Praemonstratensia 72 (1996): 53–79.

Bavel, H. van. “Het 15e-eeuwse visitatie-cartularium van de abdij Mariënweerd.” Analecta Praemonstratensia 56 (1980): 280–92.

Beaufort, René François Paul de. “De abdij Mariënweerd.” Gelre. Bijdragen en mededelingen van Gelre. Vereeniging tot Beoefening van Geldersche Geschiedenis, Oudheidkunde en Recht 56 (1957): 179–94.

Bouman, Arie Cornelis. “Over de oudste oorkonden der abdij Mariënweerd.” Bijdragen voor vaderlandsche geschiedenis en oudheidkunde 7 (1920): 273–93. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB07:000822001:00283.

Brandt, Coenraad Dirk Jan. “Over de oudste oorkonden der abdij Mariënweerd.” Bijdragen voor Vaderlandsche Geschiedenis en Oudheidkunde, Seventh Series, 5 (1935): 223–32. https://resources.huygens.knaw.nl/retroboeken/bvgo/#page=232&source=07_05.

“De Grafzerk van Petrus van Zuyren, Abt van Mariënweerd.” Archief voor de geschiedenis van het aartsbisdom Utrecht 21 (1894): 240–41. https://books.google.com/books?id=qezNAAAAMAAJ&pg=PA240.

Dekker, A. “De abdij van Mariënweerd.” Mededelingen van de Historische Kring West-Betuwe 15 (1987): 2–14.

Elsen, Gerlacus van der. “De Stichtingsoorkonde van Mariënweerd.” Archief voor de geschiedenis van het aartsbisdom Utrecht 21 (1894): 165–84. https://books.google.com/books?id=qezNAAAAMAAJ&pg=PA165.

Fremery, James de. Cartularium der abdij Mariënweerd. ’s-Gravenhage: M. Nijhoff, 1890. https://archive.org/details/cartulariumderab00mari.

———. De abten van Mariënweerd: de “Nomina abbatum”, enz. ’s-Gravenhage: M. Nijhoff, 1888. https://books.google.com/books?id=KsY_AAAAYAAJ.

Hoevenaars, Willibrord. “Bijdragen tot de geschiedenis van de Abdij van Mariënweerd.” Archief voor de geschiedenis van het aartsbisdom Utrecht 21 (1894): 185–93. https://books.google.com/books?id=qezNAAAAMAAJ&pg=PA185.

———. “Bijdragen tot de geschiedenis van de Abdij van Mariënweerd.” Archief voor de geschiedenis van het aartsbisdom Utrecht 22 (1895): 236–312, 331–74. https://books.google.com/books?id=CaY7x2AchnsC&pg=PA236.

———. “Bijdragen tot de geschiedenis van de Abdij van Mariënweerd.” Archief voor de geschiedenis van het aartsbisdom Utrecht 23 (1896): 282–369. https://books.google.com/books?id=y6EK_nq9wKIC&pg=PA282.

———. “Bijdragen tot de geschiedenis van de Abdij van Mariënweerd.” Archief voor de geschiedenis van het aartsbisdom Utrecht 24 (1897): 86–137, 345–98. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUTRA01:001533001:00106.

———. “Bijdragen tot de geschiedenis van de Abdij van Mariënweerd.” Archief voor de geschiedenis van het aartsbisdom Utrecht 25 (1898): 74–133, 207–45. https://books.google.com/books?id=su3NAAAAMAAJ&pg=PA74.

———. “Bijdragen tot de Geschiedenis van de Abdij van Mariënweerd.” Archief voor de geschiedenis van het aartsbisdom Utrecht 30 (1905): 161–225. https://books.google.com/books?id=e34PAAAAIAAJ&pg=PA161.

———. “Briefwisseling over het aankoopen van de overblijfselen van het Mariënweerdsch Archief.” Archief voor de geschiedenis van het aartsbisdom Utrecht 21 (1894): 194–206. https://books.google.com/books?id=qezNAAAAMAAJ&pg=PA194.

———. “De abten van Mariënweerd.” Archief voor de geschiedenis van het aartsbisdom Utrecht 19 (1892): 454–62. https://books.google.com/books?id=IPfNAAAAMAAJ&pg=PA454.

———. “Eene kleine bijdrage uit het archief van Berne tot de geschiedenis der abdij van Mariënweerd.” Archief voor de geschiedenis van het aartsbisdom Utrecht 15 (1887): 239–66. https://books.google.com/books?id=3ODNAAAAMAAJ&pg=PA239.

———. “Eenige aanmerkingen op hetgeen de Zeereerw. hooggel. heer Jos. Habets, in het IIe en IIIe deel van zijne ‘Geschiedenis van het Bisdom Roermond’ heeft medegedeeld omtrent de Abdij van Mariënweerd.” Archief voor de geschiedenis van het aartsbisdom Utrecht 21 (1894): 234–39. https://books.google.com/books?id=qezNAAAAMAAJ&pg=PA234.

Jurgens, Nico. “De poldermolens van Mariënweerd.” In Abdijmolens tussen Rijn en Schelde, edited by Thomas Coomans de Brachène, 65–68. Clavis kunsthistorische monografieën 19. Utrecht, 2003.

Maris, A.J. “Over het archief van de voormalige Abdij Sint Marienweerd bij Beesd.” Nederlands Archievenblad, 1970.

Oppermann, O. “Bijdrage tot de Kritiek der Oudste Oorkonden voor de Abdij Mariënweerd.” Bijdragen voor Vaderlandsche Geschiedenis en Oudheidkunde, Seventh Series, 6 (1935): 205–26. https://resources.huygens.knaw.nl/retroboeken/bvgo/?page=214&source=07_06.

Orbons, P.J. “Heerlijkheid Marienwaerdt, gemeente Beesd; een archeologisch haalbaarheidsonderzoek.” RAAP-Briefrapport. Amsterdam, 1999.

Römer, R.C.H. “De Abdij van Mariënweerd.” Nederlandsch archief voor kerkelijke geschiedenis 16 (1845): 147–227. https://www.jstor.org/stable/44466695.

———. “De Abdij van Mariënweerd en het Klooster te Zennewynen.” Nederlandsch archief voor kerkelijke geschiedenis 19 (1848): 170–80. https://www.jstor.org/stable/44480430.

Verhoeven, Gerrit. “Visitatie en reformatie bij de norbertinessen in de vijftiende eeuw. De houding van legaat Cusanus, de orde van Prémontré en de vader-abt van Mariënweerd jegens de jonkvrouwen van Koningsveld.” In Monastiek observantisme en Moderne Devotie in de Noordelijke Nederlanden, edited by Hildo Van Engen, 133–65. Middeleeuwse studies en bronnen 110. Hilversum: Verloren, 2008.

Image Credit

Cornelis Pronk, "Abdij Mariënwaard te Beesd" (18th c.) RKD — Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis.

Files

Collection

Frisia

Citation

“Mariënweerd,” A Premonstratensian Atlas, accessed October 16, 2026, https://yvonneseale.org/atlas/items/show/403.

Geolocation

Item Relations

This Item DependentOn Item: Laon
Item: Mariëngaarde DependentOn This Item
Item: Nijmegen DependentOn This Item
Item: Kessel DependentOn This Item
Item: Wedinghausen DependentOn This Item
Item: Zennewijnen DependentOn This Item
Item: Antoniusboomgaard DependentOn This Item
Item: Berne DependentOn This Item