Mariëngaarde

Title

Mariëngaarde

Also Known As

Garde, Hortus Stae. Mariae, Mariagarde, Mariengaerdt., Mariengarde, Mariengart, Marienghaerd, Sente Mariengairde, Sunte Marie gerda

Dates

Founded 1163; suppressed 1580

Dedication

Mary; John the Evangelist

Affiliation

Mariënweerd

Medieval Diocese

Utrecht

Circary

Frisia

History

Mariëngaarde was founded in 1163 as a double house of Premonstratensians by Frederik van Hallum, but after 1175 it was home solely to men. It was the first Premonstratensian community in Frisia. It became a wealthy community and was known for its educational role.

The abbey was suppressed in 1580.The site was excavated in the 1960s.

Heads of Community

Abbots

Friedericus, 1164-1175
Ento, 1175-1184
Gerbrandus I, 1184-1185
Joannes, 1185-1194
Siardus, 1194-1230
Sibrandus I, 1230-1238
Jaricus, 1238-1242
Ethelger (or Jelgerus I), 1242-1259
Theodoricus, 1259-1275
Bavo, 1275-1280
Walto I Scheltinga, 1280-1306
Sibrandus II, 1306-1313
Poppo (or Poptetus), 1313-1329
Jelgerus II, 1330-1344
Walto II, 1344-1350
Wilhelmus Tjarda, 1350-1353
Fridericus II, 1353-1374
Hesselus, 1374-1385
Gerbrandus II, 1385-1394
Wiardus, 1394-1418
Liudulphus, 1419-1420
Wibrandus, 1420-1427
Tjalling, 1427-1462
Wilhelmus II, 1462-1485
Tako Abbinga, 1485-1506
Paulus Beckholt, 1506-1533
Petrus Venlo, 1533-1540
Joannes Hasselt, 1540-1548
Henricus Smenck de Wolvega, 1548-1556
Godefridus Sylvius, 1556-1569
Regnerus Asperen, 1569-1575

Status

Abbey

Archival Sources

Leeuwarden, Tresoar: Archief, museum en bibliotheek Fryslân

232-15 (14th-16th c.)

Bibliography

Backmund, Norbert. “Friedrich von Hallum.” In Lexikon der christlichen Ikonographie, 6:333. Rome, 1974.

Bosschaerts, Willibrord. Het leven B. Siardi. abt des cloosters Marien-Gaerde in Vrieslandt der Orde van Premonstreyt ...: met een aen-voeghsel van t begin, oorsake, ende stichtinghe des cloosters van onse L. Vrouwe te Tongerloo. Antwerp: H. Verdussen, 1625. https://books.google.com/books?id=BOtK-aWVz30C.

Cannegieter, Dominicus. “Iets uit het leven van sommige Abten van het Klooster Mariëngaard onder Hallum.” Friesche Volksalmanak 5 (1894): 32–66.

Elzinga, G., and H. Halbertsma. “Friesland, Ferwerderadeel.” Bulletin KNOB, Sixth Series, 16 (1963): *197-*198. https://doi.org/10.7480/knob.6.1963.16.

Glazema, Pieter. “De Abdij Mariëngaarde.” Historia. Maandschrift voor geschiedenis en kunstgeschiedenis 13 (1948): 217–22. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB16:003583001:00221.

Hallema, A. “De Kloosterschool van Mariëngaard bij Hallum in de XIIIe eeuw.” De nieuwe eeuw : weekblad voor Nederland, January 1, 1926.

———. “De Kloosterschool van Mariëngaard bij Hallum in de XIIIe eeuw.” De nieuwe eeuw : weekblad voor Nederland, January 7, 1926.

Lambooij, Herman Th M., and Johannes A. Mol. Vitae abbatum Orti Sancte Marie: vijf abtenlevens van het klooster Mariëngaarde in Friesland. Fryske Akademy 923. Leeuwarden: Fryske Akademy, 2001.

Leinsle, Ulrich Gottfried. “Kriegserfahrung und geistlicher Kampf in den Viten von Mariëngaarde und der Chronik von Wittewierum (13. Jahrhundert).” Analecta Praemonstratensia 81 (2005): 154–94.

Nanninga Uitterdijk, Jurjen. “Manslag in het Klooster Mariëngaarde, in 1543.” De Vrije Fries 12 (1873): 455–56. https://koninklijkfriesgenootschap.nl/wp-content/uploads/2021/01/DVF-1873_12.pdf.

Nieuwe Haarlemsche courant. “800 jaar Mariëngaarde in Hallum stijlvol herdacht.” September 17, 1963. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMNHA03:197608067:mpeg21:a00177.

Ons Noorden. “Mariëngaarde.” September 14, 1963. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMRHCG04:235409012:mpeg21:a00075.

Platelle, Henri. “Deux abbayes au péril de la mer: Mariëngaarde et Lidlum en Frise. La mer comme un emblème dans des armoiries.” Histoire médiévale et archéologie 16 (2004): 11–26.

S., Th. “Het klooster Mariëngaard.” Franeker courant, July 20, 1926. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMTRES04:211449121:mpeg21:a00048.

Sauser, Ekkart. “Friedrich von Hallum, sel. Pfarrer († 1175).” In Biographisch-bibliographisches Kirchenlexikon, edited by Friedrich Wilhelm Bautz and Traugott Bautz, 492. Berlin: Duncker & Humblot, 2001.

Spilbeeck, Ignace van. Le bienheureux Siard, Vde Abbé de Mariengaarde, (Jardin de Marie) de l’ordre de Prémontré. Bibliothèque Norbertine. Tamines: Imprimerie Duculot-Roulin, 1893.

———. Vie du bienheureux Frédéric de Hallum: fondateur de l’Abbaye du Jardin de Marie de l’Ordre de Prémontré. Bibliothèque Norbertine. Tamines: Duculot-Roulin, 1895. https://books.google.com/books?id=CQe1q0p6aSUC.

Van den Berg, Herma M. “Het voormalige klooster Mariëngaarde bij Hallum.” Publicaties Stichting Alde Fryske Tsjerken 2 (1978): 69–88. https://cms.beeldschrift.nl/api/api/file/saft/dee27cbb16d6041d499b91d36619e3af/.

Veen, Jacobus Simon van. “De stichting van het klooster Mariëngaarde te Opheusden.” Archief voor de geschiedenis van het aartsbisdom Utrecht 46 (1921): 147–52.

Wumkes, Dirk Aijelt. Sibrandus Leo’s abtenlevens der Friesche Kloosters Mariëngaard en Lidlum: mit inleiding, aantekeningen en reigister. Bolsward: A.J. Osinga, 1929. http://books.google.com/books?id=dZezAAAAMAAJ.

Wüstenhoff, D. J. M. “Mariëngaarde, een vrouwenklooster binnen de stad Monnikendam.” Archief voor Nederlandsche kerkgeschiedenis 3 (1889): 265–79. https://books.google.com/books?id=dC8NNWJ2aScC&pg=PA265.

Wybrands, Aemilius Willem. Gesta abbatum Orti Sancte Marie: Gedenkschriften van de abdij Mariëngaarde in Friesland. Naar het te Brussel bewaarde handschrift. Leeuwarden: H. Kuipers, 1879. https://books.google.com/books?id=k_RJAAAAMAAJ.

Image Credit

Abraham Rademaker, "Tekening van de ruïne van het klooster Mariëngaarde" (ca. 1725). Wikimedia.

Files

Collection

Frisia

Citation

“Mariëngaarde,” A Premonstratensian Atlas, accessed October 16, 2026, https://yvonneseale.org/atlas/items/show/300.

Geolocation

Item Relations

This Item DependentOn Item: Mariënweerd
Item: Griend DependentOn This Item
Item: Monnickendam DependentOn This Item
Item: Schildwolde DependentOn This Item
Item: Bartlehiem DependentOn This Item
Item: Białoboki DependentOn This Item
Item: Buweklooster DependentOn This Item